Het energie-probleem

Sommige mensen lijken altijd te barsten van de energie, terwijl anderen een chronisch tekort lijken te hebben. Terwijl we allemaal zijn opgegroeid met de kennis dat je energie krijgt door te eten en te slapen, lijkt dit bij sommige mensen niet zo te werken.
 
Na de lunch als een blok in slaap (kunnen) vallen, of ’s morgens met geen 10 wekkers wakker kunnen worden. Herken jij dat? Dan heb je misschien een energieverdelingsprobleem.
 

HUH?!?

Gezondheid is een optimale energieverdeling tussen alle verschillende cellen en processen in het lichaam. En je potje energie kun je maar 1x verdelen. Wanneer bepaalde processen in je lichaam om wat voor reden dan ook méér energie vragen, gaat dat ten koste van de energie naar andere processen. Dat is, simpelweg, een manier waarop een chronische klacht kan ontstaan.
 
Op deze afbeelding zie je hoeveel energie je verschillende organen gebruiken per dag. Het groene balkje geeft weer wat het gewicht van het orgaan is ten opzichte van het lichaamsgewicht. Het rode balkje geeft het aantal verbruikte kcal per 24uur aan. 

energie

Bron: Natura Foundation 2018

In de afbeelding kun je zien dat een paar organen de  meeste energie verbruiken. Dat zijn de lever, de hersenen, de inwendige organen, het hart en de nieren (de spieren zijn afhankelijk van je lichaamsbeweging en tellen we derhalve niet mee). Deze organen samen zijn maar 6,9% van het totale lichaamsgewicht, maar verbruiken wél de meeste energie (68%).
 
Je ziet dat je hersenen gemiddeld 257kcal per dag verbruiken. Echter bij stress (zowel fysiek als psycho-emotioneel), kan dit met 12-25% toenemen.
 
Het was je vast al opgevallen dat er ook een blauw balkje tussen staat, bij het immuunsysteem. In rust verbruikt het immuunsysteem niet veel energie, maar bij activiteit des te meer! Laten we eens nagaan hoe je immuunsysteem aan die energie komt en waardoor je immuunsysteem geactiveerd kan raken.

Energie voor je immuunsysteem

Het lichaam kent 2 brandstofvormen, namelijk koolhydraten en vetten. Koolhydraten worden afgebroken tot glucosemoleculen en die zijn te gebruiken als energiebron. Vetten moeten ook in stukjes worden geknipt, voordat ze gebruikt kunnen worden als energiebron. Wanneer je lichaam dringend glucose nodig heeft, maar het is er niet, kan je het gelukkig ook zelf aanmaken. Dit proces gebeurt in je lever en heet “gluconeogenese”. Dat betekent letterlijk: nieuwe glucose maken. Je lever doet dit van eiwitten.

In rust verbruikt je immuunsysteem zo’n 5gram glucose per dag, maar het kan ook andere stoffen als energiebron gebruiken (zoals vet, melkzuur en glutamine). Wanneer het lichaam een probleem moet oplossen, zoals bijvoorbeeld bij een virus/bacterie of een wond, wordt het immuunsysteem actief.
Een actief immuunsysteem kan alleen glucose als brandstof gebruiken en verbruikt dan wel 300gram glucose per dag, 60x zoveel dus! Al snel is de voorraad in je bloed uitgeput, en ook de voorraad glycogeen (reserveglucose in je lever en spieren) raakt snel op. Nu start de lever dus die gluconeogenese op, waardoor eiwitten (ook wel de bouwstenen van je lichaam) worden gebruikt om glucose van te maken.

Dit zijn voorbeelden van acute problemen, namelijk een ziekte (virus/bacterie) of schade. Iedereen weet dat je na een paar dagen flinke griep, wat spierkracht en -massa bent verloren. Maar er bestaat ook zoiets als een laaggradige ontsteking. Er is dan geen acuut probleem op te lossen, maar er “suddert iets op de achtergrond”.
Dit kan ontstaan wanneer je door bepaalde voeding of chronische stress langdurig je lichaamsbarrieres beschadigt (voeding) of openzet (stress). Dat werkt als volgt:


  • Chronische stress (zoals werkdruk, financiële problemen, relatieproblematiek):

Bij stress heeft je lichaam meer energie nodig, waardoor het de “poorten open zet”. In de barrières die jouw inwendige lichaam gescheiden houden van de buitenwereld (denk aan je huid, je slijmvliezen en je darmwand), zitten een soort schuifdeurtjes die open kunnen. Geen probleem bij acute, kortdurende stress. Maar bij chronische stress, staan de poortjes altijd open. Zo kunnen er makkelijker schadelijke stoffen van de “buitenwereld” naar binnen komen.
 

  • Voeding:

Bepaalde voedingsstoffen maken deze schuifdeurtjes stuk, bijvoorbeeld gluten. Dit is niet hetzelfde probleem als bij mensen met glutenallergie, een allergische reactie werkt anders. Gluten slopen bij iedereen de schuifdeurtjes, maar in principe repareert je lichaam dat weer. Binnen een dag of 4 zijn de cellen vervangen door nieuwe cellen met nieuwe schuifdeurtjes. Het probleem is alleen, dat we vaker dan eens in de 4 dagen gluten eten….
Ook andere voedingsstoffen hebben een ongunstige werking op deze barrières, zoals zuivel en peulvruchten. 
 
Wanneer je barrière beschadigd is, gaat je immuunsysteem al werken. Want schade moet gerepareerd worden! Het zendt signaalstofjes je lichaam in, waarna het probleem opgelost zou moeten worden. Maar in het geval van chronische stress of schadelijke voeding, is het dweilen met de kraan open. Er is op zoveel plekken schade, dat het immuunsysteem continu actief moet zijn. En dan heeft het dus glucose nodig…

glucose

Hoe komt het immuunsysteem aan glucose?

 

Glucose krijgen we natuurlijk binnen via de voeding. Het komt in je bloed en een overschot wordt nog opgeslagen in je lever en spieren (in de vorm van glycogeen). Helaas is dit niet voldoende voor een voortdurend actief immuunsysteem. Nu moet je lichaam zelf glucose aan gaan maken. Dat doet het met behulp van de sympathicus. Dit is een systeem in het lichaam wat geactiveerd wordt bij stress en het hormoon adrenaline vrijmaakt. Onder invloed van dit hormoon, gaat de lever nu glucose produceren uit eiwitten. En dat is onder andere waar het probleem zit. Want naast vetten en koolhydraten als brandstof, zijn eiwitten het 3e macronutriënt dat we met voeding binnen krijgen. En eiwitten zijn in de eerste plaats een bouwstof, geen brandstof!! Alles in ons lichaam is gemaakt van eiwitten…

 

Dus nu je lichaam glucose nodig heeft, maar er niet meer over beschikt, wordt van je bouwstenen glucose gemaakt. Heb je een langdurig, laaggradig actief immuunsysteem, dan roof je ergens bouwstenen. Dat geeft op den duur natuurlijk klachten! Bijvoorbeeld aan je gewrichten, je spieren, je bindweefsel.. allemaal gemaakt van eiwitten.

 

Wanneer je sympathicus aangezet wordt, wordt daarna ook een ander systeem aangezet zodat je bijnieren het hormoon cortisol gaan maken. Cortisol zou in principe het immuunsysteem weer uit moeten zetten. Maar je snapt dat het immuunsysteem niet uitgaat, als het continu geactiveerd wordt door de problemen die ik al besprak. Wanneer cortisol voortdurend aangemaakt wordt, raakt je slaap-waak-ritme ontregeld. Cortisol speelt hierin namelijk, samen met melatonine, een belangrijke rol.

 

Nu zijn je sympaticus en dit cortisol-systeem continu actief. Dit cortisol-systeem wordt aangestuurd vanuit een bepaalde kern in je hersenen, je hypothalamus. En die stuurt óók je schildklier en je geslachtshormonen aan. Maar wanneer je hersenen continu moet zorgen dat er cortisol gemaakt wordt, raken de andere twee systemen ontregeld. Dit geeft ook weer een scala aan klachten en je lichaam raakt "de weg kwijt".

hormonale ontregeling

Conclusie

Alles bij elkaar genomen, kun je dus zeggen dat chronische stress en bepaalde voeding er voor kunnen zorgen dat er op 4 manieren een energie-verdelings-probleem ontstaat:

 

  • Activatie van het immuunsysteem zorgt dat alle energie daarheen gaat, waardoor er minder overblijft voor je andere belangrijke organen
  • Je gaat bouwstoffen pikken van bepaalde structuren, om glucose van te kunnen maken voor je immuunsysteem
  • Twee belangrijke systemen in het lichaam die worden aangestuurd door de hypothalamus raken ontregeld, doordat één systeem alle aandacht opeist.
  • Door de ontregeling van cortisol, raakt je slaap-waak-ritme ook ontregeld.

 

Nu begrijp je vast, dat het oplossen van dit probleem niet simpel is. Serieus kijken naar je voeding is belangrijk, er zijn bepaalde kruiden die bij kunnen dragen aan regulatie van deze systemen, maar ook het verminderen van stress is een grote pijler. Niet alle stress is op te lossen (ik kan niet je hypotheek verlagen, een zieke geliefde genezen of je werkgever vriendelijker maken). Wel kun je zorgen, dat je stressbestendiger wordt.

Wat kun je zelf doen?

Start met de volgende tips:

  • eet zo min mogelijk gluten. Zeker niet dagelijks, liefst 6 weken helemaal niet!
  • vermijd ook andere anti-nutriënten (zuivel, peulvruchten) vanwege het beschadigen van je barrieres.
  • eet veel verschillende soorten groenten, kruiden en fruit. Door variatie blijft je darmflora (de goede bacterieën) in orde en komen de beschadigende stoffen uit voeding minder makkelijk bij je barrière.
  • eet veel vette vis of gebruik visolie. Een tekort aan de juiste vetten die hier in zitten, zorgt dat (laaggradige) ontstekingen niet uitgezet kunnen worden.
  • als het mogelijk is: verminder je stress.
  • als dat niet mogelijk is: zorg regelmatig bewust voor ontspanning door middel van ademhalingsoefeningen, yoga, meditatie of een massage.
  • of geef je lichaam regelmatig een acute lichamelijke stressprikkel. Dit is een goede counter voor chronische stress. Bijvoorbeeld een koude douche of een maximaal sprintje.


koude training

Meer leren?

Heb jij ook een energieverdelingsprobleem? Wil je leren waar jouw energielek zit, en door middel van concrete tips en oefeningen je energiepeil weer wat opkrikken? Ik help je graag!

Je kunt altijd langskomen voor een eerste (gratis & vrijblijvende) kennismaking van 15-20 minuten.
Laat hieronder je gegevens achter, dan bel ik je binnen 2 werkdagen terug.